3 kroki, które mają chronić Twórcę i jego prawa autorskie

Prawo Autorskie ? Dla Kogo ? — Prawo Autorskie Komentarz

Jeże­li nie jesteś bie­gły w pra­wie autor­skim to dla zro­zu­mie­nia tego tek­stu zacznę od pod­sta­wo­wych pojęć. Naj­ła­twiej zro­zu­miesz “język praw­ni­czy” pra­wa autor­skie­go w odnie­sie­niu do opi­su ofia­ry, kra­dzie­ży i orga­nów ści­ga­nia z pra­wa Kar­ne­go.
Pra­wo Kar­ne posłu­gu­ję się zwro­tem “Ofia­ra kra­dzie­ży”, a Pra­wo Autor­skie taką rela­cję nazy­wa “Twór­cą, któ­re­go pra­wa autor­skie zosta­ły naru­szo­ne”. Kra­dzież nazwa­no “Naru­sze­niem”, a zło­dzie­ja “Naru­sza­ją­cym”. Dla­te­go “Zło­dziej pra­wa autor­skie­go” to “Naru­sza­ją­cy pra­wo autor­skie”.
Na stra­ży pra­wa kar­ne­go sto­ją Orga­ny Ści­ga­nia, a ochro­ną Praw Autor­skich zaj­mu­ją się Orga­ni­za­cje Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia.

Twór­ca może sam egze­kwo­wać swo­je pra­wa, ale wyda­je się to nie­po­trzeb­ne jeże­li ma do swo­jej dys­po­zy­cji wyspe­cja­li­zo­wa­ne usta­wo­we Orga­ni­za­cje. Mówię tu o Orga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia. Aby w peł­ni korzy­stać z ochro­ny Orga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia win­na być ona wska­za­na przez Komi­sję Pra­wa Autor­skie­go.

Prze­pi­sy o O.Z.Z. poja­wi­ły się w rok 2010 i … gene­ral­nie prze­pi­sy są mar­twe. Ale nie­za­leż­nie od tego jako nie­zrze­szo­ny twór­ca posta­no­wi­łem sko­rzy­stać z moż­li­wo­ści jakie daje mi usta­wa.

Tu znaj­dziesz Krok po Kro­ku jak wyglą­da Dro­ga od Komi­sji Pra­wa Autor­skie­go do Orga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia.

Poni­żej kil­ka pod­sta­wo­wych defi­ni­cji, któ­re wystę­pu­ją w tek­ście.

Twór­ca i Utwór
Twór­ca to każ­dy kto wytwa­rza w posta­ci mate­rial­nej rysun­ki, rzeź­by, utwo­ry pisa­ne i muzycz­ne, pro­jek­tu­je, kom­po­nu­je etc. Wszy­scy będą uzna­ni za Twór­cę bez wzglę­du czy jesteś wiel­kim, czy bez­na­dziej­nym twór­cą — każ­dy jest indy­wi­du­al­ną oso­bo­wo­ścią, czło­wie­kiem w odróż­nie­niu od maszyn kie­dy mowa o indy­wi­du­al­nym cha­rak­te­rze.
Nie mają zna­cze­nia two­je doko­na­nia Twór­cze, tyl­ko mate­rial­ność two­jej pra­cy ( nie w gło­wie, ale for­ma nama­cal­na mate­rial­na ). Ochro­na nastę­pu­je, kie­dy ktoś korzy­sta z takie­go wytwo­ru. Wyrzu­co­na kart­ka papie­ru z rysun­kiem do śmie­ci nie powo­du­je para­liż fir­my oczysz­cza­nia mia­sta:) Ale ochro­na nastą­pi jeże­li ktoś uży­je tego rysun­ku. Ochro­na nastą­pi od momen­tu “użyt­ku” tego utwo­ru przez oso­by inne niż sam Twór­ca.

Orga­ni­za­cja Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia
w skró­cie O.Z.Z. zaj­mu­ją się gru­po­wym (ina­czej zbio­ro­wym) zarzą­dza­niem praw autor­skich, któ­re powie­rzy­li im Twór­cy.  Zbio­ro­we zarzą­dza­nie nie ozna­cza, że doty­czy “jakiś” utwo­rów wybra­nych lub wska­za­nych Twór­ców przez kogo­kol­wiek. Po pro­stu O.Z.Z. zarzą­dza wie­lo­ma pra­wa­mi wie­lu twór­ców. Twór­cy któ­rzy mogą sko­rzy­stać z tego nie są war­to­ścio­wa­ni jak tak­że ich utwo­ry. Gru­po­wa zarzą­dza­nia jest to dla wszyst­kich twór­ców.

Komi­sja Pra­wa Autor­skie­go jej funk­cja
W skró­cie K.P.A. to swo­je­go rodza­ju “sąd cywil­ny nie­ma­te­rial­ny” któ­ry roz­strzy­ga o przy­na­leż­no­ści Twór­cy nie­zrze­szo­ne­go do OZZ . Dodat­ko­wo KPA zatwier­dza cen­ni­ki twór­ców i pro­du­cen­tów etc. Twór­ca przed­kła­da wnio­sek o wska­za­nie O.Z.Z. wła­śnie do K.P.A.

Kto jest obję­ty ochro­ną ?

Usta­wa i prze­pi­sy mię­dzy­na­ro­do­we nie war­to­ściu­ją Twór­ców i ich dorob­ku. Nie ma zastrze­żeń praw­nych, co do auto­rów i ich dzieł, poza jed­nym, aby “dzia­ła były w for­mie mate­rial­nej”. To oczy­wi­ste stwier­dze­nie wyklu­cza tych co mają pomy­sły w gło­wie, lub zarzą­dza­ją ludź­mi. Ochro­na nale­ży się tym, któ­rzy wytwa­rza­ją for­mę mate­rial­ną np rysun­ki, szki­ce, zapis nuto­wy, zapis cyfro­wy etc.
Każ­de­mu Twór­cy nale­ży się ochro­na praw­na, tak samo jak każ­dej ofie­rze kra­dzie­ży.

Ochro­ną obję­ci są wszy­scy Twór­cy w Pol­sce, tak­że ci nie­zna­ni. Nie­licz­nym zda­rzy się być wiel­ki­mi Twór­ca­mi, ale wszyst­kim nale­ży się jed­na­ko­wa ochro­na praw­na. Dla­te­go jeże­li jesteś naj­gor­szym mala­rzem, archi­tek­tem, pro­jek­tan­tem, fatal­nym pisa­rzem lub sła­bym muzy­kiem to każ­de­mu nale­ży się taka sama ochro­na praw­na.
Pro­szę rów­nej ochro­ny praw­nej nie mie­szać z war­to­ścią dzieł poszcze­gól­nych Twór­ców ( bo to ozna­cza­ło­by ochro­nę praw czło­wie­ka zależ­ną od mająt­ku ).

Usta­wa o pra­wie autor­skim i pra­wach pokrew­nych
Art.1 ” Przed­mio­tem pra­wa autor­skie­go jest każ­dy prze­jaw dzia­łal­no­ści twór­czej o indy­wi­du­al­nym cha­rak­te­rze, usta­lo­ny w jakiej­kol­wiek posta­ci, nie­za­leż­nie od war­to­ści, prze­zna­cze­nia i spo­so­bu wyra­że­nia (utwór).”
Akt Pary­ski Kon­wen­cji Ber­neń­skiej
Art.2.1. “Wyra­zy “dzie­ła lite­rac­kie i arty­stycz­ne” obej­mu­ją wszel­kie utwo­ry lite­rac­kie, nauko­we i arty­stycz­ne, bez wzglę­du na spo­sób lub for­mę ich wyra­że­nia, .….….…… ”

1. Jaką ochronę gwarantuje prawo autorskie Twórcom ?

Na swo­je potrze­by ochro­nę praw­ną dla Twór­cy nazwa­łem “ochro­na bier­na” i “ochro­na czyn­ną”.
Ochro­na Bier­na to sze­ro­ko poję­te prze­pi­sy pra­wa jak kon­sty­tu­cja, usta­wa o pra­wach autor­skich, art.7 pra­wa autor­skie­go czy­li peł­na moż­li­wość korzy­sta­nia z umów mię­dzy­na­ro­do­wych. Bier­na Ochro­na ponie­waż są to mar­twe prze­pi­sy pra­wa, któ­re mogą być “uak­tyw­nio­ne” dzia­ła­niem Twór­cy. Ich egze­kwo­wa­nie odby­wa się wyłącz­nie z jego udzia­łem.
Ochro­na Czyn­na to podob­na aktyw­na for­ma ochro­ny podob­nej do tej z kodek­su kar­ne­go “Ofia­ra” i “Orga­ny Ści­ga­nia”. Ochro­nę czyn­ną gwa­ran­tu­je pra­wo autor­skie w posta­ci “Wła­ści­wej Orga­ni­za­cji”. Wła­ści­wa Orga­ni­za­cja to “Orga­ni­za­cja Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia”, któ­ra usta­wo­wo ma zrze­szać twór­ców. Moż­li­wa jest Ochro­na Czyn­na przez same­go siebie,ale w “sys­te­mie pra­wa” Twór­ca jest bez szans na doj­ście do swo­ich praw dla­te­go dano mu O.Z.Z. któ­re będzie go repre­zen­to­wać na sali sądo­wej i będzie za nie­go ścią­gać wyna­gro­dze­nie od naru­sza­ją­cych jego pra­wa.
Twór­ca ma moż­li­wość powie­rze­nia Orga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia swo­ich praw autor­skich ( nale­ży rozu­mieć roz­sze­rza­ją­co czy­li oso­bi­ste i mająt­ko­we ). A Orga­ni­za­cja ma je chro­nić i wyko­ny­wać czyn­no­ści któ­re są przy­na­leż­ne Twór­cy.

art.104. usta­wy o pra­we autor­skim i pra­wach pokrew­nych
1. Orga­ni­za­cja­mi zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia pra­wa­mi autor­ski­mi lub pra­wa­mi pokrew­ny­mi, zwa­ny­mi dalej „orga­ni­za­cja­mi zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia”, w rozu­mie­niu usta­wy, są sto­wa­rzy­sze­nia zrze­sza­ją­ce twór­ców, arty­stów wyko­naw­ców, pro­du­cen­tów lub orga­ni­za­cje radio­we i tele­wi­zyj­ne, któ­rych sta­tu­to­wym zada­niem jest zbio­ro­we zarzą­dza­nie i ochro­na powie­rzo­nych im praw autor­skich lub praw pokrew­nych oraz wyko­ny­wa­nie upraw­nień wyni­ka­ją­cych z usta­wy.
2. Do orga­ni­za­cji, o któ­rych mowa w ust. 1, sto­su­je się prze­pi­sy pra­wa o sto­wa­rzy­sze­niach, z tym że:
1) człon­kiem orga­ni­za­cji może być rów­nież oso­ba praw­na;
2) pod­ję­cie przez orga­ni­za­cje dzia­łal­no­ści okre­ślo­nej w usta­wie wyma­ga zezwo­le­nia mini­stra wła­ści­we­go do spraw kul­tu­ry i ochro­ny dzie­dzic­twa naro­do­we­go;
3) nad­zór nad orga­ni­za­cja­mi spra­wu­je mini­ster wła­ści­wy do spraw kul­tu­ry i ochro­ny dzie­dzic­twa naro­do­we­go.
3. Mini­ster wła­ści­wy do spraw kul­tu­ry i ochro­ny dzie­dzic­twa naro­do­we­go udzie­la zezwo­le­nia, o któ­rym mowa w ust. 2 pkt 2, orga­ni­za­cjom dają­cym rękoj­mię nale­ży­te­go zarzą­dza­nia powie­rzo­ny­mi pra­wa­mi.
..
34. Orga­ni­za­cja zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia nie­zwłocz­nie prze­ka­zu­je spra­woz­da­nie, o któ­rym mowa w ust. 31, i spra­woz­da­nie, o któ­rym mowa w ust. 32, wraz z opi­nią i rapor­tem bie­głe­go rewi­den­ta mini­stro­wi wła­ści­we­mu do spraw kul­tu­ry i ochro-ny dzie­dzic­twa naro­do­we­go oraz poda­je je do publicz­nej wia­do­mo­ści poprzez zamiesz­cze­nie na swo­jej stro­nie inter­ne­to­wej.

2. Jaka Organizacja może podjąć się ochrony praw Twórcy ?

Chro­nić Twór­cę może on sam oraz wska­za­na przez nie­go Orga­ni­za­cja Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia. Zakres ochro­ny doty­czy praw autor­skich oso­bi­stych i mająt­ko­wych.
Orga­ni­za­cję Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia to sto­wa­rzy­sze­nie któ­re posia­da zezwo­le­nie mini­stra do spraw kul­tu­ry i ochro­ny dzie­dzic­twa.
Mini­ster kul­tu­ry wyda­je roz­po­rzą­dze­nia ze spi­sem Orga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Zarzą­dze­nia. Zezwo­le­nie takie zobo­wią­zu­je mini­stra do rękoj­mi nale­ży­te­go zarzą­dza­nia oraz do cof­nię­cia zezwo­le­nia jeże­li orga­ni­za­cja nie wypeł­nia obo­wiąz­ków i prze­pi­sów pra­wa.
O.Z.Z. musi trak­to­wać wszyst­kich swo­ich człon­ków jed­na­ko­wo, ich pra­wa i docho­dze­nie do tych praw. Orga­ni­za­cja nie może odmó­wić zgo­dy na pod­ję­cie zarzą­du pra­wem autor­skim.
Obec­nie mini­ster wydał ok. 15 zezwo­leń któ­re moż­na zna­leźć na stro­nach mini­ster­stwa i w roz­po­rzą­dze­niu.

Art. 106. Usta­wa 1. Orga­ni­za­cja zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia jest obo­wią­za­na do jed­na­ko­we­go trak­to­wa­nia praw swo­ich człon­ków oraz innych pod­mio­tów przez sie­bie repre­zen­to­wa­nych w zakre­sie zarzą­dza­nia tymi pra­wa­mi lub docho­dze­nia ich ochro­ny.

3. Orga­ni­za­cja zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia nie może, bez waż­nych powo­dów, odmó­wić pod­ję­cia zarzą­dza­nia pra­wem autor­skim lub pra­wem pokrew­nym. Zarzą­dza­nie to wyko­nu­je zgod­nie ze swo­im sta­tu­tem.

3. Jak przekazać prawa autorskie pod ochronę ?

Korzy­sta­nie z pra­wa ochro­ny odby­wa się poprzez OZZ i Prze­ka­za­niu jej praw autor­skich. Dla Twór­ców któ­rzy nale­żą już do Orga­ni­za­cji dro­ga jest pro­sta ale Ci któ­rzy nie mają swo­jej OZZ dro­ga jest dłuż­sza. Dla­te­go dro­gi zale­żą od tego czy już Twór­ca nale­ży do orga­ni­za­cji O.Z.Z.

Twór­ca Zrze­szo­ny to taki któ­ry jest zapi­sa­ny do Organizacji/Stowarzyszenia któ­re ma zezwo­le­nie na OZZ. Przy­na­leż­ność do Organizacji/Stowarzyszenia odby­wa się na zasa­dach stau­tu ogól­ne­go danej Organizacji/Stowarzyszenia. Przy­kła­do­wo w moim wypad­ku abym nale­żał do SARP zgod­nie ze sta­tu­tem muszę mieć reko­men­da­cję trzech innych człon­ków. To ozna­cza , że bez znaj­mo­ści trud­no zała­twić taką wej­ściów­kę, szcze­gól­nie że nie jestem nikim zna­nym ani nad­zwy­czaj­nym Twór­cą.
Dla­te­go jeże­li jesteś już zapi­sa­ny do Orga­ni­za­cji to Ona jest Two­ją wła­ści­wą Orga­ni­za­cją Zbio­ro­we­go Zarzą­dza­nia.

Twór­ca Nie­zrze­szo­ny to ten któ­ry nie­na­le­ży do żad­nej orga­ni­za­cji. W takim wypad­ku aby korzy­stać z dobro­dziejstw ochro­ny praw­nej orga­ni­za­cję wła­ści­wą wska­że Komi­sja Pra­wa Autor­skie­go. Więk­szość Twór­ców w Pol­sce pod­le­ga wła­śnie pod tę gru­pę ( nazwa Nie­zrze­sze­ni to moja nazwa nie prze­pi­sów ). Tę gru­pę sta­no­wi ok. 90–95% twór­ców wyko­nu­ją­cych zawo­dy jak pro­jek­tan­ci wszyst­kich spe­cjal­no­ście budow­la­nych któ­rzy wyko­nu­ją rysun­ki, opi­sy, tak­że twór­cy stron, twór­cy form prze­my­sło­wych, nie­zna­ni pla­sty­cy, auto­rzy tek­stów, ksią­żek wszy­scy któ­rzy nie są zapi­sa­nia do żad­nej orga­ni­za­cji.

Wska­zy­wa­nie orga­ni­za­cji dla Twór­ców nie­zrze­szo­nych.
1. Wnio­sek o wska­za­nie OZZ skła­da Twór­ca zgod­nie z art.11017
2. Opła­ta w wyso­ko­ści trzy­krot­no­ści prze­cięt­ne­go wyna­gro­dze­nia zgod­nie art.1109.2) na marzec 2014 było to ok. 12.017 zło­tych ( 12 tys. zło­tych, to nie pomył­ka )
3. Jeże­li stać Cie­bie na opła­tę w wyso­ko­ści 12 tys. prze­skocz do punk­tu 5.
4. Zwol­nie­nie z opła­ty na pod­sta­wie powin­no nastą­pić z art.1101.3. pa i usta­wy o kosz­tach sądo­wych. Nale­ży pamię­tać aby zło­żyć wnio­sek o zwol­nie­nie oraz dodat­ko­wy for­mu­larz z zesta­wie­niem mająt­ko­wym.
5.W tym miej­scu powin­no nastą­pić Wska­za­nie OZZ przed Komi­sją Pra­wa Autor­skie­go.

Czy prze­ka­zać w zarząd pra­wa bez Komi­sji Pra­wa Autor­skie­go ?
Wg mnie nie nale­ży prze­ka­zy­wać w zarząd poje­dyn­czych utwo­rów, ponie­waż zosta­nie­my pozba­wie­ni ochro­ny ochro­ny praw autor­skich oso­bi­stych.
Ale może w nie­któ­rych wypad­kach nie ma zna­cze­nia ochro­na oso­bi­sta, a tyl­ko mająt­ko­wa. Dla­te­go tę decy­zję nale­ży roz­pa­trzyć indy­wi­du­al­nie.
Dodat­ko­wo uwa­żam że bez wska­za­ne­go OZZ może­my zostać poten­cjal­ne odsu­nię­cie na bok przez OZZ, z powo­du czę­ścio­we­go zarzą­du.
Dla­te­go uzwa­żam że nale­ży sko­rzy­stać ze wska­za­nej OZZ, zapi­sać się do niej i uzy­skać ochro­ne wła­ści­wą zgod­nie z zapi­sa­mi usta­wy.

Nale­że­nie do O.Z.Z. może za jej zgo­dą bez wska­za­nia KPA. Jed­nak prze­kie­ro­wa­nie przez KPA daje “moż­li­wo­ści” praw­ne z usta­wy, a nie z dobrej woli OZZ. Samo­dziel­na przy­na­leż­ność nara­ża tak­że Twór­cę na moż­li­wość wyklu­cze­nia z orga­ni­za­cji pod byle pre­tek­stem.

Usta­wy o pra­wie autor­skim i pra­wach pokrew­nych
Art. 107. “Jeże­li na danym polu eks­plo­ata­cji dzia­ła wię­cej niż jed­na orga­ni­za­cja zbio­ro­we­go zarzą­dza­nia, orga­ni­za­cją wła­ści­wą w rozu­mie­niu usta­wy jest orga­ni­za­cja, do któ­rej nale­ży twór­ca lub upraw­nio­ny z tytu­łu pra­wa pokrew­ne­go, a gdy twór­ca lub upraw­nio­ny z tytu­łu pra­wa pokrew­ne­go nie nale­ży do żad­nej orga­ni­za­cji albo nie ujaw­nił swo­je­go autor­stwa – orga­ni­za­cja wska­za­na przez Komi­sję Pra­wa Autor­skie­go, o któ­rej mowa w art. 1101.”

© wszel­kie pra­wa autor­skie zastrze­żo­ne Arka­diusz Zubo­wicz

Share This