3 kroki, które mają chronić Twórcę i jego prawa autorskie

Prawo Autorskie ? Dla Kogo ? – Prawo Autorskie Komentarz

Jeżeli nie jesteś biegły w prawie autorskim to dla zrozumienia tego tekstu zacznę od podstawowych pojęć. Najłatwiej zrozumiesz „język prawniczy” prawa autorskiego w odniesieniu do opisu ofiary, kradzieży i organów ścigania z prawa Karnego.
Prawo Karne posługuję się zwrotem „Ofiara kradzieży”, a Prawo Autorskie taką relację nazywa „Twórcą, którego prawa autorskie zostały naruszone”. Kradzież nazwano „Naruszeniem”, a złodzieja „Naruszającym”. Dlatego „Złodziej prawa autorskiego” to „Naruszający prawo autorskie”.
Na straży prawa karnego stoją Organy Ścigania, a ochroną Praw Autorskich zajmują się Organizacje Zbiorowego Zarządzania.

Twórca może sam egzekwować swoje prawa, ale wydaje się to niepotrzebne jeżeli ma do swojej dyspozycji wyspecjalizowane ustawowe Organizacje. Mówię tu o Organizacji Zbiorowego Zarządzania. Aby w pełni korzystać z ochrony Organizacji Zbiorowego Zarządzania winna być ona wskazana przez Komisję Prawa Autorskiego.

Przepisy o O.Z.Z. pojawiły się w rok 2010 i … generalnie przepisy są martwe. Ale niezależnie od tego jako niezrzeszony twórca postanowiłem skorzystać z możliwości jakie daje mi ustawa.

Tu znajdziesz Krok po Kroku jak wygląda Droga od Komisji Prawa Autorskiego do Organizacji Zbiorowego Zarządzania.

Poniżej kilka podstawowych definicji, które występują w tekście.

Twórca i Utwór
Twórca to każdy kto wytwarza w postaci materialnej rysunki, rzeźby, utwory pisane i muzyczne, projektuje, komponuje etc. Wszyscy będą uznani za Twórcę bez względu czy jesteś wielkim, czy beznadziejnym twórcą – każdy jest indywidualną osobowością, człowiekiem w odróżnieniu od maszyn kiedy mowa o indywidualnym charakterze.
Nie mają znaczenia twoje dokonania Twórcze, tylko materialność twojej pracy ( nie w głowie, ale forma namacalna materialna ). Ochrona następuje, kiedy ktoś korzysta z takiego wytworu. Wyrzucona kartka papieru z rysunkiem do śmieci nie powoduje paraliż firmy oczyszczania miasta:) Ale ochrona nastąpi jeżeli ktoś użyje tego rysunku. Ochrona nastąpi od momentu „użytku” tego utworu przez osoby inne niż sam Twórca.

Organizacja Zbiorowego Zarządzania
w skrócie O.Z.Z. zajmują się grupowym (inaczej zbiorowym) zarządzaniem praw autorskich, które powierzyli im Twórcy.  Zbiorowe zarządzanie nie oznacza, że dotyczy „jakiś” utworów wybranych lub wskazanych Twórców przez kogokolwiek. Po prostu O.Z.Z. zarządza wieloma prawami wielu twórców. Twórcy którzy mogą skorzystać z tego nie są wartościowani jak także ich utwory. Grupowa zarządzania jest to dla wszystkich twórców.

Komisja Prawa Autorskiego jej funkcja
W skrócie K.P.A. to swojego rodzaju „sąd cywilny niematerialny” który rozstrzyga o przynależności Twórcy niezrzeszonego do OZZ . Dodatkowo KPA zatwierdza cenniki twórców i producentów etc. Twórca przedkłada wniosek o wskazanie O.Z.Z. właśnie do K.P.A.

Kto jest objęty ochroną ?

Ustawa i przepisy międzynarodowe nie wartościują Twórców i ich dorobku. Nie ma zastrzeżeń prawnych, co do autorów i ich dzieł, poza jednym, aby „działa były w formie materialnej”. To oczywiste stwierdzenie wyklucza tych co mają pomysły w głowie, lub zarządzają ludźmi. Ochrona należy się tym, którzy wytwarzają formę materialną np rysunki, szkice, zapis nutowy, zapis cyfrowy etc.
Każdemu Twórcy należy się ochrona prawna, tak samo jak każdej ofierze kradzieży.

Ochroną objęci są wszyscy Twórcy w Polsce, także ci nieznani. Nielicznym zdarzy się być wielkimi Twórcami, ale wszystkim należy się jednakowa ochrona prawna. Dlatego jeżeli jesteś najgorszym malarzem, architektem, projektantem, fatalnym pisarzem lub słabym muzykiem to każdemu należy się taka sama ochrona prawna.
Proszę równej ochrony prawnej nie mieszać z wartością dzieł poszczególnych Twórców ( bo to oznaczałoby ochronę praw człowieka zależną od majątku ).

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Art.1 ” Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).”
Akt Paryski Konwencji Berneńskiej
Art.2.1. „Wyrazy „dzieła literackie i artystyczne” obejmują wszelkie utwory literackie, naukowe i artystyczne, bez względu na sposób lub formę ich wyrażenia, …………… „

1. Jaką ochronę gwarantuje prawo autorskie Twórcom ?

Na swoje potrzeby ochronę prawną dla Twórcy nazwałem „ochrona bierna” i „ochrona czynną”.
Ochrona Bierna to szeroko pojęte przepisy prawa jak konstytucja, ustawa o prawach autorskich, art.7 prawa autorskiego czyli pełna możliwość korzystania z umów międzynarodowych. Bierna Ochrona ponieważ są to martwe przepisy prawa, które mogą być „uaktywnione” działaniem Twórcy. Ich egzekwowanie odbywa się wyłącznie z jego udziałem.
Ochrona Czynna to podobna aktywna forma ochrony podobnej do tej z kodeksu karnego „Ofiara” i „Organy Ścigania”. Ochronę czynną gwarantuje prawo autorskie w postaci „Właściwej Organizacji”. Właściwa Organizacja to „Organizacja Zbiorowego Zarządzania”, która ustawowo ma zrzeszać twórców. Możliwa jest Ochrona Czynna przez samego siebie,ale w „systemie prawa” Twórca jest bez szans na dojście do swoich praw dlatego dano mu O.Z.Z. które będzie go reprezentować na sali sądowej i będzie za niego ściągać wynagrodzenie od naruszających jego prawa.
Twórca ma możliwość powierzenia Organizacji Zbiorowego Zarządzania swoich praw autorskich ( należy rozumieć rozszerzająco czyli osobiste i majątkowe ). A Organizacja ma je chronić i wykonywać czynności które są przynależne Twórcy.

art.104. ustawy o prawe autorskim i prawach pokrewnych
1. Organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, zwanymi dalej „organizacjami zbiorowego zarządzania”, w rozumieniu ustawy, są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy.
2. Do organizacji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy prawa o stowarzyszeniach, z tym że:
1) członkiem organizacji może być również osoba prawna;
2) podjęcie przez organizacje działalności określonej w ustawie wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego;
3) nadzór nad organizacjami sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
3. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego udziela zezwolenia, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, organizacjom dającym rękojmię należytego zarządzania powierzonymi prawami.
..
34. Organizacja zbiorowego zarządzania niezwłocznie przekazuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 31, i sprawozdanie, o którym mowa w ust. 32, wraz z opinią i raportem biegłego rewidenta ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochro-ny dziedzictwa narodowego oraz podaje je do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie na swojej stronie internetowej.

2. Jaka Organizacja może podjąć się ochrony praw Twórcy ?

Chronić Twórcę może on sam oraz wskazana przez niego Organizacja Zbiorowego Zarządzania. Zakres ochrony dotyczy praw autorskich osobistych i majątkowych.
Organizację Zbiorowego Zarządzania to stowarzyszenie które posiada zezwolenie ministra do spraw kultury i ochrony dziedzictwa.
Minister kultury wydaje rozporządzenia ze spisem Organizacji Zbiorowego Zarządzenia. Zezwolenie takie zobowiązuje ministra do rękojmi należytego zarządzania oraz do cofnięcia zezwolenia jeżeli organizacja nie wypełnia obowiązków i przepisów prawa.
O.Z.Z. musi traktować wszystkich swoich członków jednakowo, ich prawa i dochodzenie do tych praw. Organizacja nie może odmówić zgody na podjęcie zarządu prawem autorskim.
Obecnie minister wydał ok. 15 zezwoleń które można znaleźć na stronach ministerstwa i w rozporządzeniu.

Art. 106. Ustawa 1. Organizacja zbiorowego zarządzania jest obowiązana do jednakowego traktowania praw swoich członków oraz innych podmiotów przez siebie reprezentowanych w zakresie zarządzania tymi prawami lub dochodzenia ich ochrony.

3. Organizacja zbiorowego zarządzania nie może, bez ważnych powodów, odmówić podjęcia zarządzania prawem autorskim lub prawem pokrewnym. Zarządzanie to wykonuje zgodnie ze swoim statutem.

3. Jak przekazać prawa autorskie pod ochronę ?

Korzystanie z prawa ochrony odbywa się poprzez OZZ i Przekazaniu jej praw autorskich. Dla Twórców którzy należą już do Organizacji droga jest prosta ale Ci którzy nie mają swojej OZZ droga jest dłuższa. Dlatego drogi zależą od tego czy już Twórca należy do organizacji O.Z.Z.

Twórca Zrzeszony to taki który jest zapisany do Organizacji/Stowarzyszenia które ma zezwolenie na OZZ. Przynależność do Organizacji/Stowarzyszenia odbywa się na zasadach stautu ogólnego danej Organizacji/Stowarzyszenia. Przykładowo w moim wypadku abym należał do SARP zgodnie ze statutem muszę mieć rekomendację trzech innych członków. To oznacza , że bez znajmości trudno załatwić taką wejściówkę, szczególnie że nie jestem nikim znanym ani nadzwyczajnym Twórcą.
Dlatego jeżeli jesteś już zapisany do Organizacji to Ona jest Twoją właściwą Organizacją Zbiorowego Zarządzania.

Twórca Niezrzeszony to ten który nienależy do żadnej organizacji. W takim wypadku aby korzystać z dobrodziejstw ochrony prawnej organizację właściwą wskaże Komisja Prawa Autorskiego. Większość Twórców w Polsce podlega właśnie pod tę grupę ( nazwa Niezrzeszeni to moja nazwa nie przepisów ). Tę grupę stanowi ok. 90-95% twórców wykonujących zawody jak projektanci wszystkich specjalnoście budowlanych którzy wykonują rysunki, opisy, także twórcy stron, twórcy form przemysłowych, nieznani plastycy, autorzy tekstów, książek wszyscy którzy nie są zapisania do żadnej organizacji.

Wskazywanie organizacji dla Twórców niezrzeszonych.
1. Wniosek o wskazanie OZZ składa Twórca zgodnie z art.11017
2. Opłata w wysokości trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia zgodnie art.1109.2) na marzec 2014 było to ok. 12.017 złotych ( 12 tys. złotych, to nie pomyłka )
3. Jeżeli stać Ciebie na opłatę w wysokości 12 tys. przeskocz do punktu 5.
4. Zwolnienie z opłaty na podstawie powinno nastąpić z art.1101.3. pa i ustawy o kosztach sądowych. Należy pamiętać aby złożyć wniosek o zwolnienie oraz dodatkowy formularz z zestawieniem majątkowym.
5.W tym miejscu powinno nastąpić Wskazanie OZZ przed Komisją Prawa Autorskiego.

Czy przekazać w zarząd prawa bez Komisji Prawa Autorskiego ?
Wg mnie nie należy przekazywać w zarząd pojedynczych utworów, ponieważ zostaniemy pozbawieni ochrony ochrony praw autorskich osobistych.
Ale może w niektórych wypadkach nie ma znaczenia ochrona osobista, a tylko majątkowa. Dlatego tę decyzję należy rozpatrzyć indywidualnie.
Dodatkowo uważam że bez wskazanego OZZ możemy zostać potencjalne odsunięcie na bok przez OZZ, z powodu częściowego zarządu.
Dlatego uzważam że należy skorzystać ze wskazanej OZZ, zapisać się do niej i uzyskać ochrone właściwą zgodnie z zapisami ustawy.

Należenie do O.Z.Z. może za jej zgodą bez wskazania KPA. Jednak przekierowanie przez KPA daje „możliwości” prawne z ustawy, a nie z dobrej woli OZZ. Samodzielna przynależność naraża także Twórcę na możliwość wykluczenia z organizacji pod byle pretekstem.

Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Art. 107. „Jeżeli na danym polu eksploatacji działa więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania, organizacją właściwą w rozumieniu ustawy jest organizacja, do której należy twórca lub uprawniony z tytułu prawa pokrewnego, a gdy twórca lub uprawniony z tytułu prawa pokrewnego nie należy do żadnej organizacji albo nie ujawnił swojego autorstwa – organizacja wskazana przez Komisję Prawa Autorskiego, o której mowa w art. 1101.”

© wszelkie prawa autorskie zastrzeżone Arkadiusz Zubowicz

Share This